Wielkość czcionki:

Co to jest promocja zdrowia w pracy?

Współcześnie promocja zdrowia w pracy to nowoczesna strategia wspierania rozwoju ekonomicznego przedsiębiorstw, osiąganego poprzez skoordynowane inwestycje w umacnianie zdrowia ich personelu.
Tradycyjnie promocja zdrowia w pracy rozumiana jest jako „działania podejmowane wobec pracowników zakładu pracy, których celem jest umocnienie i rozwój ich zdrowia, realizowane głównie w sferze prozdrowotnych przekształceń ich stylu życia (zachowań zdrowotnych) oraz w sferze tych elementów najszerzej rozumianego środowiska w zakładzie, które istotnie warunkują możliwości dokonania tego rodzaju zmian”. Można to ująć krócej jako „zespoły działań realizowane na rzecz i wspólnie z pracownikami zakładów pracy, które potencjalnie służą umacnianiu i rozwojowi ich zdrowia”, do których  pracodawca nie jest zobligowany prawem (Gniazdowski: 1997, 1998).

Główne obszary działań w tak rozumianej promocji to:

  1. interwencje w sferze zdrowotnych stylów życia pracowników, przede wszystkim realizowanych poza pracą, ale także w obszarze zachowań związanych z wykonywaniem pracy, które mogą wpływać na zdrowie, m.in. bhp;
  2. ponadnormatywne, tzn. nie wymagane formalnie działania profilaktyki medycznej;
  3. interwencje w środowisku pracy, doskonalące je ponad minima określone normatywami higienicznymi, lub w obszarze tych ważnych dla zdrowia czynników, których normatywy te jeszcze nie regulują, np. dotyczących stresu;
  4. interwencje w szeroko pojętym środowisku, ułatwiające pracownikom realizację prozdrowotnych stylów życia, podejmowane w zakresie zależnym od zakładu pracy;
  5. działania organizacyjne, składające się na całość programu promocji zdrowia w przedsiębiorstwie.

Koncepcja promocji zdrowia pracujących od chwili swojego powstania ewoluuje. Po pierwsze, mocno akcentuje się długotrwały, planowy, zorganizowany charakter działań podejmowanych w jej ramach, w miejsce okazjonalnych przedsięwzięć o charakterze akcji prozdrowotnych. Po drugie, pracowników nie traktuje się jako obiekt oddziaływania ekspertów, ale jako partnerów – wyrażają oni swoje potrzeby zdrowotne, konsultują planowane działania, biorą udział w ich ocenie itp. Po trzecie, zdrowie przestaje być celem jedynym i ostatecznym – zakład pracy podejmować może promocję zdrowia nie dla niego samego, ale dla osiągnięcia również innych celów, ważnych dla przedsiębiorstwa działającego na rynku. Po czwarte, promowanie zdrowia nie ogranicza się już do kształtowania zachowań pracowników, ale dotyczy także szerzej rozumianego środowiska pracy – głównie jego wymiarów psychospołecznych i organizacyjnych. Po piąte, w obszar promocji zdrowia włączone zostały także działania tradycyjnie przynależące do innych sfer, jak profilaktyka medyczna i bhp, jeśli wykraczają poza obligacje prawne lub zostają zintegrowane z ponadobligatoryjnymi przedsięwzięciami prozdrowotnymi w firmie.
Wskazane przemiany uwzględnione zostały w Deklaracji Luksemburskiej, promującej hasło „zdrowy pracownik w zdrowej organizacji”, przyjęte później w Europejskiej Sieci Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy. Inaczej mówiąc, zmiany te to przejście od pojęcia „promocja zdrowia w miejscu pracy”, gdzie firmy traktowane były wyłącznie jako dogodny teren dla akcyjnego działania profesjonalistów od spraw zdrowia, kierujących się własnymi celami, do innego pojęcia, nazwanego „miejsce pracy promujące zdrowie”. W tym drugim ujęciu podmiotem staje się zakład pracy, przedsiębiorstwo jako organizacja społeczna (w socjologicznym znaczeniu) – z jego zasobami ludzkimi i materialnymi, formalnymi i nieformalnymi strukturami, kulturą organizacyjną, systemami komunikacji i zarządzania, tradycjami, otoczeniem. Promocja zdrowia polega tu na wprowadzaniu zdrowia w logikę funkcjonowania przedsiębiorstwa, w jego wartości, cele, kryteria wewnętrznych ocen, wzory zachowań, normy grupowe, kierunki rozwoju personelu, politykę zarządzania, strukturę organizacyjną, wizerunek publiczny, relacje z otoczeniem itp.

Więcej o koncepcji promocji zdrowia w pracy:

Korzeniowska E., Puchalski K. (red). (2006). Workplace Health Promotion in Enlarging Europe. Łódź: The Nofer Institute of Occupational Medicine

Puchalski K., Korzeniowska E. (2008). Promocja zdrowia w miejscu pracy w politykach zdrowia publicznego w Polsce. Medycyna Pracy; 59 (1), s. 55-64


do góry